विमानात मैैल्याची विल्हेवाट कशी लावतात?

बसच्या प्रवासात केव्हातरी तुमची ‘तशी’ गडबड झालीच असेल निदान तुमच्या बरोबरच्या कोणाला तरी त्रास झालाच असेल. चालू बसमध्ये शौचास लागल्यास प्रचंड गोंधळ होऊ शकतो. कंडटरला विनवण्या करून एखाद्या स्टॉपवर गाडी जास्त वेळ थांबवावी लागते. तिथल्या तुटपुंज्या सोयींचा वापर करून धावतपळत गाडीत यावे तर प्रवाश्यांच्या त्रासिक नजरांना व प्रसंगी टोमण्यांनाही सामोरे जावे लागते. आपण अगदी शरमून जातो. याऊलट रेल्वेचा प्रवास याबाबतीत खूपच सोयीचा असतो; परंतु मैल्याच्या विल्हेवाटीची ही पद्धतही आरोग्याच्या दृष्टीकोनातून योग्य नसते. विष्ठा सरळ रेल्वेच्या रूळामधील जागेत पडत असल्याने माती व पाणी यांंचे प्रदूषण होतेच. विमानामध्ये मैल्याच्या विल्हेवाटीची काय व्यवस्था असेल? हा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल. तेथे रेल्वेसारखा मार्ग तर वापरता येणार नाही. मग काय करत असतील? विमानात एक विशिष्ट अशी व्यवस्था असते तेथील संडासातून मैला एका टाकीत नेला जातो. या टाकीत फॉर्माल्डीहाईड, क्वाटर्नरी अमोनियम संयुग, रंगद्रव्य तसेच दुर्गंधीनाशक पदार्थ असतात. त्यामुळे मैला निर्जंतुक होतो व दुर्गंधीही येत नाही. विमान जमिनीवर आल्यानंतर या टाकीतील मैल्याची विल्हेवाट लावतात. विमानातील ही व्यवस्था आरोग्याच्या दृष्टीनेही चांगली असते. विष्ठेचा पाणी वा अन्नाशी संपर्क येऊ शकत नसल्याने रोगांचा प्रसार होत नाही.

उपकार स्मरावे

अज्ञात वासात असताना पांडव एका गरीबाच्या घरी राहिले होते. त्या गावच्या लोकांना बकासुराचा त्रास सुरू झाला होता. त्याला रोज गाडाभर अन्न व एक माणूस एवढे खाद्य पाठवावे लागे. आज माणूस पाठवण्याची पाळी त्या गरिबावर
आली. घरातल्या कोणाला पाठवावे ? चर्चा सुरू होती. संकट मोठे होते – पण कुंतीन ठरविले त्या ब्राह्मणाच्या मुलाऐवजी आपल्या भीमाला पाठवावे. पण पाहुण्यावर संकट ढकलणे म्हणजे महान पाप! पण कुंतीने त्यांची समजूत काढली. आपल्या मुलाला काहीही त्रास होणार नाही याची खात्री पटविली अखेरीस भीमानही शब्द खरे करून दाखविले. बकासुराचा वध करून गावावरचे संकट दूर केले. संकटकाली आपल्याला आश्रय देणार्‍या त्या गरीबाच्या उपकार्याचीही फेड केली.
तात्पर्य : उपकाराची जाण ठेवावी

वातावरणातील आर्द्रतेचा आरोग्यावर काही परिणाम होतो का?

आपल्या वातावरणात थोडेफार बाष्प असतेच. मुंबईचे हवामान दमट तर मराठवाडा-विदर्भात ते कोरडे-रखरखीत असते. मुंबईच्या दमट हवामानात सारखा घाम येतो, तर रखरखीत वातावरणात त्वचा कोरडी पडते. वातावरणातील आर्द्रतेचा आरोग्यावर बराच प्रभाव पडतो. हवामानातील आर्द्रता ६५% हून अधिक जास्त वाढली तर हवा ओलसर, चिकट
भासायला लागते व आपण अस्वस्थ होतो. दमा वगैरे श्वसनाचे विकार असणार्‍या लोकांना श्वसनात अडचणी येऊ शकतात. हवामानातील आर्द्रता ३०% हून अधिक कमी झाल्यास हवा कोरडी, रखरखीत वाटायला लागते. श्वास घेताना नाकात कोरडेपणा वाटायला जाणवतो. कालांतराने नाकातील श्लेष्मल आवरणाला इजा होते. जंतूसंसर्गही होऊ शकतो घसा बसणे, खोकला ही लक्षणेही निर्माण होतात. आपल्या लक्षात येईल की, हवेत योग्य त्या प्रमाणात आर्द्रता असेल तरच आपण निरोगी राहू शकतो. म्हणूनच एखादे ठिकाण वातानुकूलित करताना हवेच्या तापमानाबरोबरच हवेतील आर्द्रतेचेही संतुलन राखले जाते.