दुष्ट लांडगा

एकदा एका लांडग्याने कपटाने कळपातला एक बोकड पळवून नेला. त्याला मारून अधाशीपणे त्याचे मांस खाऊ लागला असता घाईघाईत मांसातले एक हाडूक लांडग्याच्या नरड्यात अडकले. त्याने हाडूक काढण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण त्याला ते जमले नाही. त्यामुळे त्याचा जीव कासावीस होऊ लागला. श्वास कोंडू लागला आणि दिसेल त्या प्राण्याला आपल्या नरड्यातील हाडूक काढण्याची विनवणी करू लागला. काहींनी त्याच्याकडे दुर्लक्ष केले. काही मनात म्हणाले, “एकटा शिकार खातो. कधी एक घास दुसर्‍याला देणार नाही. बरी अद्दल घडली” तर काहींनी हाडूक काढण्याचा प्रयत्न केला असता हाडूक आणखी जास्तच रुतून बसले. आता आपण वाचत नाही, असे लांडग्याला वाटू लागले. इतयात तेथे बगळा आला. त्याला पाहताच लांडगा म्हणाला, “बरे झाले बाबा, देवासारखा धावून आलास. एवढे माझ्या नरड्यात अडकलेले हाडूक काढ, नाहीतर मी आता काही जगत नाही.” बगळ्याला लांडग्याची दया आली. त्याने आपली लांब चोच लांडग्याच्या नरड्यात घालून अडकलेले हाडूक अलगद बाहेर काढून लांडग्याचा प्राण वाचवला असता लांडगा आपल्याला त्याचा जीव वाचवण्याबद्दल काही तरी बक्षीस देईल म्हणून बगळा तेथेच थांबला. बगळा बक्षिसासाठी थांबल्याचे लांडग्याने ओळखताच लांडगा त्याला खवळून म्हणाला, “बक्षिसाची आशा सोड. तू हाडूक काढताना तुझी मान माझ्या तोंडात दिली होतीस तरी मी तुला खाल्ले नाही, हेच बक्षीस समज आणि चालू लाग.” बिचारा बगळा भितीने लगोलग दूर पळाला.”

तात्पर्य :  दुष्ट प्रवृत्तीचे लोक उपकार विसरून अपकारच करायला मागे पुढे पाहत नाहीत.

कावीळ – ब विरोधी लस कोणी घ्यावी?

मध्यंतरी कावीळ- ब प्रतिबंधक लसीकरणाच्या शिबिरांचे मोठ्या प्रमाणात आयोजन करण्यात आले. त्यामुळे अनेकांनी त्या लसी घेतल्या. पण खरेच सर्वांनी त्या लसी घेण्याची गरज होती का? कावीळीत डोळे, त्वचा, लघवी पिवळी होतात. भारतात विषाणूंमुळे होणारी कावीळ अर्थात शास्त्रीय भाषेत यकृतदाह मुख्यत्वे आढळून येतो. ‘अ’ प्रकारची कावीळ दूषित पाणी-अन्नातून पसरते. ‘ब’ प्रकारची कावीळ दूषित रक्त, तसेच शरीरातील वीर्य, योनीस्राव आदी स्रावांपासून पसरते. साहजिकच ‘अ’ प्रकारची कावीळ कोणालाही होऊ शकते; पण ‘ब’ प्रकारची कावीळ मात्र रक्त व शरीरातील इतर स्रावांशी संपर्क येऊ शकणार्‍या व्यक्तींनाच होऊ शकते. यात वैद्यकीय विद्यार्थी, परिचारिका, रुग्णालयात काम करणारे कर्मचारी, प्रयोगशाळेत काम करणारे तंत्रज्ञ, समलिंगी संबंध ठेवणारे पुरुष, शिरेवाटे मादक पदार्थ घेणारी व्यक्ती, वारंवार रक्त घ्याव्या लागणार्‍या व्यक्ती तसेच वेश्या आदींचा समावेश होतो. साहजिकच या व्यक्तींनी कावीळ ‘ब’ विरोधी लस घ्यायलाच हवी. या लसीचा डोस प्रौढ व्यक्तींसाठी १ मिली, तर मुलांसाठी ०.५ मिली इतका आहे. महिन्याच्या अंतराने पहिले दोन डोस व नंतर सहा महिन्यांनी तिसरा डोस घ्यावा लागतो. यामुळे ५ वर्षे संरक्षण मिळते. सर्वसामान्यपणे सगळ्यांना पाणी वा अन्नाद्वारे पसरणारी कावीळ ‘अ’ होण्याचा धोका जास्त असतो. या रोगाचा प्रतिबंध करण्यासाठीही लस उपलब्ध आहे. मात्र एका लसीने एकाच प्रकारच्या कावीळीचा प्रतिबंध होतो. त्यामुळे ज्याला कावीळ ‘ब’ होण्याचा धोका आहे, त्यानेच त्या लसीवर पैसे खर्च करावे हेच योग्य होईल.

बोकडाचा भोळेपणा

एक कोल्हा सकाळपासून शिकारीसाठी हिंडत होता. दुपार उलटली, तरी त्याला सावज काही मिळाले नाही. उन्हा-तान्हात हिंडून तहानेने जीव मात्र व्याकुळ झाला. म्हणून तो इकडे-तिकडे प्यायला कुठे पाणी मिळते का, ते शोधू लागला. एका ठिकाणी त्याला विहीर दिसली, म्हणून पाणी किती खोल आहे, हे तो विहिरीत डोकावून पाहू लागला. तेवढ्यात तोल जाऊन तो विहिरीत पडला. आता विहिरीबाहेर कसे पडावे, याचा तो विचार करीत असता एक बोकडही पाणी पिण्यासाठी तेथे आला. विहिरीच्या काठावर उभे राहत तो विहिरीत असलेल्या कोल्ह्याला म्हणाला, “काय रे मित्रा, प्यायला पाणी चांगले आहे का?” त्यावर कोल्हा ढोंगीपणाने म्हणाला, “अरे बोकड़दादा, पाणी नुसते चांगलेच नाही, अमृतासारखे गोड आहे बघ.” हे ऐकताच मागचा-पुढचा विचार न करता बोकडाने विहिरीत उडी टाकली. बोकडाची शिंगे चांगलीच लांब होती. कोल्ह्याने ही संधी हेरली. बोकडाच्या शिंगावर उभा राहात त्याने विहिरीबाहेर उडी मारून संकटातून आपली सुटका करून घेतली. बोकड मात्र पोहता येत नसल्याने पाण्यात गटांगळ्या खाऊन मरण पावला. तात्पर्य ः लबाड लोकांच्या आमिषाला फसू नये.

खोकल्याच्या औषधांचा काय उपयोग असतो?

खोकून दाखवा म्हटले तर तुम्ही खोकून दाखवू शकाल. म्हणजेच कोणताही आजार नसतानाही आपण खोकू शकतो. खोकणे म्हणजे काय हे आता समजून घेऊ. खोकताना प्रथम आपण दीर्घ श्वास घेतो. त्यानंतर श्वासनलिकेवर एपिग्लॉटीस हा पडदा टाकला जातो. मग दाबाखाली हवा बाहेर टाकली जाते. त्याबरोबर बेडका बाहेर पडतो. खोकला ही शरीराची एक संरक्षक प्रतिक्रिया आहे. श्वसनमार्गात जीवजंतू गेले, घाण गेली की ती घाण व अनावश्यक स्राव शरीराबाहेर टाकण्यासाठी खोकला येतो. खोकला हे श्वसनसंस्थेच्या विविध रोगांमध्ये आढळून येणारे मुख्य लक्षण आहे. याखेरीज जंतांची लागण, काही मानसिक रोग, काही हृदयविकार यातही खोकला येतो. खोकल्यावर समूळ उपचार करायचा, तर आजारासाठी प्रभावी उपचार करावे लागतील. खोकल्याच्या औषधांचे एस्पेटोरंट अर्थात बेडके बाहेर टाकण्यास साह्य करणारे व अँटीटसीव्ह अर्थात खोकला थांबवणारे असे दोन प्रकार असतात. कोरड्या खोकल्यासाठी नोस्कॅपीन सारखे अँटीटसीव्ह औषध उपयोगी पडू शकते; पण जेव्हा बेडके पडायला हवेत, तेव्हा ते दिल्यास उलटाच परिणाम होईल. गंमत म्हणजे ८५% खोकल्याच्या औषधात ही दोन्ही प्रकारची औषधे एकत्र असल्याने ती निरुपयोगी असतात असे शास्त्रीय पाहण्यांमध्ये सिद्ध झालेले आहे. म्हणून खोकल्याचे औषध घेताना ते डॉटरी सल्ल्यानेच घ्यावे. खोकला बरा करण्यापेक्षा आजार बरा करणे महत्त्वाचे आहे हे आपण कधीही विसरता कामा नये.