लोभी ब्राम्हण 

राजा कृष्णदेवरायाची आई अत्यंत धार्मिक होती. एके दिवशी तिने राजाला येऊन सांगितले की तिला दुसर्‍या दिवशी सकाळी ब्राह्मणांना पिकलेले आंबे दान करायचे आहेत. राजाने आपल्या सेवकांना तिच्यासाठी आंबे आणण्यास सांगितले. त्याच रात्री राजाच्या आईचा मृत्यू झाला. राजा खूप दुःखी झाला, पण त्याला आईची शेवटची इच्छा आठवली. राजाने सर्व आवश्यक धार्मिक विधी पार पाडले. शेवटच्या दिवशी त्यांनी काही ब्राह्मणांना बोलावून त्यांच्या आईची शेवटची इच्छा पूर्ण करण्याचा मार्ग सुचवण्यास सांगितले. ब्राह्मण मात्र लोभी होते. चर्चेनंतर त्यांनी राजाला सांगितले की जर राजाने त्यांना सोन्याचे आंबे दान केले तरच त्यांच्या आईच्या आत्म्याला शांती मिळेल. राजाने दुसर्‍या दिवशी सकाळी ब्राह्मणांना सोन्याचे आंबे देण्यासाठी बोलावले. तेनालीने हे ऐकले. त्याला ब्राह्मण लोभी असल्याचे लगेच सम जले. त्यांना धडा शिकवण्यासाठी त्याने ब्राह्मणांना घरी बोलावले. दुसर्‍या दिवशी राजाकडून सोन्याचे आंबे मिळाल्याने ब्राह्मणांना खूप आनंद झाला. तेनाली सुद्धा त्यांना काहीतरी चांगलं दान करेल या विचाराने ते तेनालीच्या घरी गेले. परंतु जेव्हा ते तेनालीच्या घरात गेले तेव्हा त्यांना तेनाली हातात गरम लोखंडी पट्टी घेऊन उभा असलेला दिसला. ब्राह्मणांना धक्का बसला. तेनालीने त्यांना सांगितले की त्यांच्या आईचा संधिवातामुळे मृत्यू झाला होता. वेदना कमी करण्यासाठी गरम रॉडने तिचे शेकण्याची तिची इच्छा होती. त्यामुळे, आईच्या आत्म्याला शांती मिळण्यासाठी त्याला ब्राह्मणांचे पाय शेकायचे होते.. तेनालीची युक्ती ब्राह्मणांना समजली. लाज वाटून त्यांनी तेनालीला सोन्याचे आंबे परत केले आणि तेथून पळ काढला. तेनालीने सर्व सोन्याचे आंबे राजाला परत केले आणि राजाला ब्राह्मणांनी कसे फसवले हे सांगितले.

बोध : लोभी नसावे आणि जे आहे त्यात आनंदी राहावे.

‘मृत समुद्र’ म्हणजे काय?

मृत समुद्र मध्य पूर्वेत आहे. तो इस्रायल व जॉर्डन यांच्या सीमेवर आहे. या समुद्राच्या पाण्यास बाहेर पडायला वाव नाही. खरं तर ते महाप्रचंड सरोवरच आहे. यात वार्‍याने येणारे क्षार, पाण्याबरोबर येणारे क्षार यांची भर पडते. हे प्रमाण इतके असते की त्यामुळे या सागराच्या पाण्यात कुठलाही सजीव जिवंत राहू शकत नाही. म्हणून या सागराला ‘मृत समुद्र’ असे म्हणतात. मृत समुद्र ७७ कि. मी. लांब आहे. त्याची जास्तीत जास्त रुंदी २० कि. मी. आहे. या सागरपृष्ठाची पातळी जागतिक सागर पातळीच्या ३९६ मीटर खाली आहे. या सागराला जॉर्डन नदी येऊन मिळते. शिवाय इतर छोटे-मोठे नालेही मिळतात. यातून फक्त बाष्पीभवनाने जे पाणी जाईल तेवढेच. त्यामुळे क्षार वाहून जायला मार्ग उरत नाही. यामुळे मृत समुद्रात २३ ते २५% क्षार आढळतात. या समुद्रातून पोटॅश, मॅग्नेशियम लोराइड, कॅल्शियम लोराइड आणि ब्रोमाइड आदी क्षार काढले जातात.

एका मोठ्या जंगलात एक माकड आणि एक ससा खूप प्रेमाने राहत होते. दोघांची इतकी चांगली
मैत्री होती की ते नेहमी एकत्र खेळायचे आणि सुख-दुःख वाटून घ्यायचे.
एके दिवशी खेळत असताना माकड म्हणाले, मित्रा, आज एक नवीन खेळ खेळूया. सशाने
विचारले, मला सांग, तुला कोणता खेळ खेळायचा आहे?
माकड म्हणाले, आज आपण दोघांनी लपाछपी खेळायला हवी.
ससा हसायला लागला आणि म्हणाला, ठीक आहे, चला खेळूया. खूप मजा येईल.
जंगलातील सर्व प्राणी-पक्षी इकडे तिकडे धावत असल्याचे पाहून माकडाने लगबगीने जवळच्या
कोल्ह्याला विचारले, अरे, काय झाले? सगळे का पळत आहेत?
कोल्ह्याने उत्तर दिले, एक शिकारी जंगलात आला आहे, म्हणून आम्ही सर्वजण आपला जीव
वाचवण्यासाठी धावत आहोत. तू सुद्धा पटकन पळत नाही तर तो तुला पकडेल. असे बोलून
कोल्हा पटकन तिथून पळून गेला. कोल्ह्याचे बोलणे ऐकून माकड आणि ससा
घाबरून पळू लागले. धावत धावत दोघेही त्या जंगलापासून दूर आले.
मग माकड म्हणाले, मित्रा सश्या, आपण सकाळपासून धावत आहोत. आता संध्याकाळ
झाली. चला, थोडी विश्रांती घेऊया. मी थकलोय. ससा म्हणाला, हो, थकलोच नाही तर खूप
तहानही लागली आहे. चला थोडं पाणी पिऊया. मग आपण आराम करू.
माकड म्हणाले, मलाही तहान लागली आहे. चला, पाणी शोधूया.
दोघेही एकत्र पाणी शोधण्यासाठी बाहेर पडले. काही वेळातच त्याला पाण्याचे भांडे सापडले. त्यात
फारच कमी पाणी होते. आता ससा आणि माकड दोघांनाही वाटले की आपण हे पाणी प्यायले तर
आपला मित्र तहानलेलाच राहील. आता ससा म्हणू लागला, मित्रा तू पाणी
पि. मला फार तहान नाही. तू खूप धावला आहेस, त्यामुळे तुला खूप लागली असेल.
तेव्हा माकड म्हणाले, मित्रा, मला तहान लागली नाही. तु पाणी पी. मला माहीत आहे तुला
खूप तहान लागली आहे. दोघेही एकमेकांना वारंवार पाणी पिण्यास सांगत होते. जवळून                                      जाणारा हत्ती थोडावेळ थांबला आणि त्यांचे संभाषण ऐकू लागला. काही वेळाने हत्तीने                                      हसून विचारले, तुम्ही दोघे पाणी का पीत नाही ? ससा म्हणाला, हे बघ हत्ती दादा, माझ्या
मित्राला तहान लागली आहे, पण तो पाणी पीत नाही. माकड म्हणाले, नाही नाही दादा, ससा खोटे
बोलत आहे. मला तहान लागली नाही. त्याला तहान लागली आहे, पण तो मला पाणी देण्याचा
आग्रह धरतो. हे दृश्य पाहून हत्ती बोलू लागला, तुमच्या दोघांची मैत्री खूप घट्ट आहे. हे सर्वांसाठी एक छान
उदाहरण आहे. तुम्ही दोघे हे पाणी पीत नाही. तुम्ही दोघेही हे पाणी अर्धे वाटून पिऊ शकता.
ससा आणि माकड़ दोघांनाही हत्तीची सूचना आवडली. त्याने अर्धे पाणी प्यायले आणि मग
थकवा घालवण्यासाठी विश्रांती घ्यायला सुरुवात केली.

तात्पर्य :  खर्‍या मैत्रीत स्वार्थाला स्थान नसते.

सागरतळी पर्वत आहेत काय?

सागरतळ सपाट असेल अशी जर आपली अपेक्षा असेल तर ती चुकीची आहे. सागरतळ
भूपृष्ठाइतकाच उंच-सखल भागांनी भरलेला आहे. यातले जे उंचवटे सभोवतालच्या सागरतळापेक्षा
१ कि. मी. ने उंच आहेत, त्यांना सागरी पर्वत असे म्हटले जाते. असे जवळजवळ २००० पर्वत
आपल्याला ठाऊक आहेत. आपण सागरतळाचा सखोल अभ्यास केला तर असे आणखी पर्वत
आपल्याला सापडतील. हे बहुतेक सर्व पर्वत सागरपृष्ठाखाली आहेत पण यांतले काही सागरावर
डोकावतात. त्यांना मग आपण बेटे म्हणतो. अशी बेटे पॅसिफिक महासागरात भरपूर प्रमाणात
आढळतात. यातल्या मौना कुआ या हवाईयन बेटाची सागरपृष्ठावरील उंची (४२०० मीटर) आणि
सागरपृष्ठाखालील उंची (५४८६ मीटर) यांची बेरीज