मुलांसाठी मेडिकल जनरल नॉलेज

0
9

डासांमुळे कोणते रोग होतात?

जेथे माणूस तेथे डास, हे अगदी खरे आहे. डास हे माणसाच्या विकासाचेच एक फळ आहे. भारतात अनेक प्रकारचे डास आढळतात. यात मुख्यतः अ‍ॅनोफिलस, यूलेस, एडीस व मान्सोनिया इत्यादी प्रकारांचा समावेश होतो. आपल्याला नुसत्या डोळ्यांनी सगळे डास सारखे असल्यासारखे दिसले, तरी प्रत्यक्षात त्यांच्यात खूप फरक असतो. डासांचे जीवनचक्र, विश्रांतीच्या व पोषणाच्या सवयी, भिंतीवर बसण्याची पद्धत, पैदास होण्यासाठी आवश्यक असलेले पर्यावरण, शारीरिक वैशिष्ट्ये इत्यादींवरून वेगवेगळ्या डासांची ओळख पटवता येते. डासांमुळे हिवताप, हत्तीरोग, जपानी मेंदूज्वर, पीतज्वर, डेंग्यू इत्यादी रोगांचे संक्रमण होते. यांपैकी हिवताप व हत्तीरोग हे भारतातील महत्त्वाचे आरोग्यविषयक प्रश्न आहेत. अ‍ॅनोफिलस डासाच्या मादीमुळे हिवताप, तर यूलेसमुळे हत्तीरोग हे आजार रुग्णापासून निरोगी माणसापर्यंत संक्रमित होतात. डासांचा नायनाट करण्यासाठी अनेक उपाय अवलंबावे लागतील. महत्त्वाचे म्हणजे घरात व घराभोवती पाण्याची डबकी जमा होऊ न देणे. त्यात भर घालून ती बुजवावी. कारण त्यात डासांची पैदास होते. हे शय नसल्यास डबयांमध्ये रॉकेल वा इंजिन ऑईल टाकावे. डीडीटीच्या नियमित फवारणीमुळे (वर्षातून दोनदा) प्रौढ डासांवर नियंत्रण मिळवता येते. एवढे करूनही डासांची समस्या न सुटल्यास स्वतःचे डासांच्या चाव्यांपासून संरक्षण तरी करावे. यासाठी डासांना पळवून लावणारे मलम, तेल वा अगरबत्ती इत्यादींचा वापर करता येतो; पण सगळ्यांत उत्तम म्हणजे मच्छरदाणी.